Hız koridoru nedir? Ortalama hız denetimi ve hesaplama örnekleri

Uzun yolda “Hız koridoru” ya da “Ortalama hız denetimi” yazan bir levha gördüğünüzde, önünüzdeki kesimde hızınızın tek bir noktada değil, kesimin tamamı boyunca değerlendirileceğini bilirsiniz. Kulağa karmaşık gelse de arkasındaki hesap, okulda öğrendiğimiz yol-zaman-hız formülünden ibaret. Önce sistemin mantığına, sonra birkaç örnek hesaba bakalım.

Hız koridoru nedir?

Hız koridoru, başlangıç ve bitiş noktaları belli olan bir yol kesimidir. Bu kesimde araçların koridora giriş ve koridordan çıkış zamanları kaydedilir. İki nokta arasındaki mesafe bilindiği için geçiş süresinden aracın o kesimdeki ortalama hızı hesaplanır. Ortalama hız, koridor için belirlenen sınırın üzerindeyse bu durum ihlal olarak değerlendirilir.

Klasik sabit hız ölçümünden farkı şudur: sabit noktadaki ölçüm yalnız o anki hızınıza bakar, hız koridoru ise uzun bir mesafe boyunca nasıl sürdüğünüze. Bu yüzden ortalama hız denetimi, sürücülerin ölçüm noktasının hemen önünde fren yapıp sonra yeniden hızlanması gibi dalgalı bir sürüşü değil, kesim boyunca istikrarlı ve sınıra uygun bir sürüşü teşvik eder.

Ortalama hız denetimi, elektronik denetleme sistemlerinin (EDS) bir türüdür. Diğer türleri EDS nedir yazısında anlattık.

Koridorların uzunluğu birkaç kilometreden onlarca kilometreye kadar değişebilir. Uzun bir koridorda dikkatinizin dağılması, kısa bir koridora göre daha kolaydır; bu yüzden koridorun uzunluğunu bilmek, ne kadar süre bu kesime odaklanacağınızı bilmek demektir.

Ortalama hız nasıl hesaplanır?

Hesabın temeli ortaokuldan hatırladığımız formüldür:

Ortalama hız = Alınan yol ÷ Geçen süre

Koridorda “alınan yol” koridorun uzunluğudur, “geçen süre” ise giriş ile çıkış arasındaki süre. Süreyi saat cinsine çevirdiğinizde sonuç km/s olur.

Örnek 1: Sınırın altında

Koridor uzunluğu 24 km, sınır 110 km/s. Koridoru 15 dakikada geçtiniz.

• 15 dakika = 0,25 saat
• Ortalama hız = 24 ÷ 0,25 = 96 km/s

Ortalamanız sınırın altındadır.

Örnek 2: Sınırın üzerinde

Aynı koridoru 12 dakikada geçtiniz.

• 12 dakika = 0,2 saat
• Ortalama hız = 24 ÷ 0,2 = 120 km/s

Ortalamanız sınırın 10 km/s üzerindedir.

Koridoru en az ne kadar sürede geçmelisiniz?

Formülü tersine çevirerek sınırın altında kalmak için gereken en kısa süreyi bulabilirsiniz:

En kısa süre = Koridor uzunluğu ÷ Sınır

24 km ÷ 110 km/s ≈ 0,218 saat ≈ 13 dakika 6 saniye. Koridoru bundan daha kısa sürede geçmek, ortalamanın sınırı aştığı anlamına gelir.

Bu hesap bir “hedef süre” değildir. Trafik, hava ve yol koşulları çoğu zaman sınırın belirgin şekilde altında gitmeyi gerektirir.

Sık yapılan yanlış hesaplar

“Koridorun bir kısmında yavaş gittim, kalanında hızlanabilirim.” Ortalama hesap matematiksel olarak böyle çalışsa da mevzuat anlık hız sınırını her noktada geçerli tutar. Koridorun herhangi bir yerinde sınırı aşmak, ortalamanız ne olursa olsun sınır ihlalidir. Üstelik koridor içinde başka ölçüm noktaları da bulunabilir.

“Mola verirsem ortalamam düşer.” Koridor içinde durmak yalnız trafiği tehlikeye atar; emniyet şeridi zorunlu durumlar içindir. Ortalamayı yönetmeye çalışmak yerine baştan sınırın altında, sabit bir hızla sürmek hem daha güvenli hem daha az yorucudur.

“Levhadaki sınır bütün araçlar için aynı.” Koridor levhaları araç sınıfına göre farklı değerler gösterebilir. Ağır vasıta ya da römorklu araç kullanıyorsanız kendi sınıfınıza ait değere bakın. Genel sınırlar için Türkiye’de hız limitleri tablosuna göz atabilirsiniz.

“Göstergem 110 diyordu.” Araç göstergeleri çoğunlukla gerçek hızdan biraz yüksek gösterir; yani göstergede 110 gördüğünüzde gerçek hızınız genellikle biraz daha düşüktür. Yine de bu farkı bir pay olarak hesaba katmak yerine göstergeye göre sınırın altında kalın. Nedenini araç göstergesi ile GPS hızı neden farklı yazısında anlattık.

Koridorda sakin sürüş için pratik öneriler

1. Girişte hızınızı ayarlayın. Koridor levhasını gördüğünüzde hızınızı sınırın rahatça altında bir değere getirin ve orada tutun.
2. Hız sabitleyiciyi kullanın. Aracınızda hız sabitleyici ya da hız sınırlayıcı varsa, uygun trafik ve hava koşullarında kesim boyunca sabit hız korumayı kolaylaştırır. Yağışta, yoğun trafikte ve virajlı kesimlerde kullanmayın.
3. Sollamaları planlayın. Sollama sırasında sınırı aşmak kolaydır. Gerekmedikçe sollamayın; gerekiyorsa sınır içinde güvenle tamamlayabileceğiniz bir aralık bekleyin.
4. Uzunluğu bilin. Koridorun kaç kilometre sürdüğünü bilmek, dikkatinizi ne kadar süre bu kesime vereceğinizi bilmek demektir.

Sık sorulanlar

Koridor sınırı ile yolun sınırı farklı olabilir mi? Koridor için geçerli sınır, koridor levhasında ve yol boyunca yer alan hız sınırı levhalarında yazar. Koridor içinde bir kesimde levha daha düşük bir sınır gösteriyorsa, o kesimde o sınır geçerlidir.

Yoğun trafikte koridorda yavaş gittim, bir sorun olur mu? Hayır. Ortalama hız denetimi sınırın üzerindeki ortalamaları değerlendirir; yavaş gitmek, trafik koşullarının gerektirdiği bir durumdur.

Koridor ortalamasını kafadan takip etmek zor, ne yapabilirim? En basit yöntem hesap yapmamaktır: sınırın biraz altında bir hız seçin ve kesim boyunca koruyun. Hız sabitleyici ya da ortalamayı gösteren bir uygulama bu işi kolaylaştırır.

RadarZone hız koridorunda ne yapar?

RadarZone, güzergâhınızdaki hız koridorlarını rota önizlemesinde gösterir ve koridora yaklaştığınızda ne kadar sonra başlayacağını bildirir. Girişte koridorun uzunluğunu ve sınırını sesli olarak söyler; örneğin “Hız koridoru başladı. 24 kilometre, sınır 110.” Koridor boyunca koridor ortalamanızı ve kalan mesafeyi gösterir. Ortalamanız sınırın üzerine çıkarsa bunu ekranda belirtir. Koridor bittiğinde “Hız koridoru bitti” der.

Bu sırada anlık hızınız ve yolun hız sınırı da hız adasında görünmeye devam eder; sınıra yaklaştığınızda ve sınırı aştığınızda görsel ve isteğe bağlı sesli uyarı alırsınız. Böylece hem ortalamanızı hem anlık hızınızı aynı anda takip edebilirsiniz. Diğer özellikler için özellikler sayfasına bakabilirsiniz.

Uygulamada bir koridorun gösterilmemesi, yolda koridor olmadığı anlamına gelmez. Yoldaki levhalar her zaman esastır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Yoldaki trafik levhaları ve yürürlükteki mevzuat her zaman esastır. Bir hata fark ederseniz destek@radarzone.net adresine yazın.