Araç göstergesi ile GPS hızı neden farklı?

Telefonunuzdaki uygulama 92 km/s gösterirken aracınızın göstergesi 97 diyor. Hangisi doğru? Kısa cevap: sabit hızla giderken büyük ihtimalle telefon gerçeğe daha yakındır. Ama göstergenin yüksek okuması bir arıza değil; kuralların gereği ve üreticilerin bilinçli tercihi. Neden böyle olduğunu ve sürerken hangisine güvenmeniz gerektiğini açalım.

Gösterge neden yüksek gösterir?

Avrupa’da araç tip onayında kullanılan BM/ECE R39 düzenlemesine göre hız göstergesi gerçek hızdan düşük bir değer gösteremez. Göstergenin gerçek hızdan ne kadar yüksek gösterebileceği için de bir üst sınır vardır:

0 ≤ Gösterilen hız − Gerçek hız ≤ Gerçek hızın %10’u + 4 km/s

Bu formüle göre gerçek hızınız 100 km/s ise göstergeniz 100 ile 114 km/s arasında bir değer gösterebilir. Gerçek hız 50 km/s’te bu aralık 50 ile 59 km/s’tir.

Üreticiler göstergenin hiçbir koşulda gerçek hızın altına düşmemesi için genellikle küçük bir pay bırakır. Çünkü lastikler aşındıkça, basınç değiştikçe ya da farklı lastik takıldıkça göstergenin okuduğu değer kayar. Pay bırakılmazsa bazı koşullarda gösterge gerçek hızdan düşük gösterebilir; bu da düzenlemeye aykırı olur. Sonuç olarak göstergelerin çoğu gerçek hızdan birkaç km/s yüksek okur.

Lastiğin etkisi

Araç göstergesi hızı doğrudan ölçmez; tekerleğin ya da şanzımanın dönüş hızından hesaplar. Bu hesap, tekerleğin bir turda aldığı yolu bilmeye dayanır. O mesafeyi değiştiren her şey göstergeyi etkiler:

• Aşınmış lastik: diş derinliği azaldıkça tekerleğin çevresi küçülür; araç her turda biraz daha az yol alır. Gösterge aynı dönüş hızında aynı değeri gösterir, ama gerçek hız biraz daha düşüktür.
• Düşük basınç: lastiğin yükü taşıyan yarıçapı küçülür; etki aşınmaya benzer.
• Farklı ölçüde lastik ya da jant: çapı orijinalden büyük bir lastik takılırsa gerçek hız göstergedekinden yüksek olabilir. Bu, göstergenin gerçek hızın altında okuması anlamına gelir ve özellikle dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

Lastik ya da jant değiştirdiyseniz, yeni ölçünün araç için onaylı ölçülerden biri olduğundan emin olun.

GPS hızı ne kadar doğru?

Telefonlar ve navigasyon cihazları hızı uydu sinyallerinden hesaplar. Çoğu alıcı bunu yalnız iki konum arasındaki mesafeye bakarak değil, sinyallerdeki frekans kaymasından da yapar. Açık gökyüzü altında ve sabit hızla giderken bu ölçüm genellikle gerçek hıza oldukça yakındır. Ancak bazı durumlarda GPS hızı yanılabilir:

• Tünel ve kapalı alanlar: sinyal yoksa hız ölçülemez; bazı uygulamalar son değeri bir süre gösterir.
• Yüksek binalar ve dar vadiler: sinyal yansıması konumu ve hızı dalgalandırabilir.
• Ani hızlanma ve fren: ölçüm kısa bir gecikmeyle güncellenir.
• Düşük hızlar: çok yavaş giderken küçük konum hataları hızda göreceli olarak büyük dalgalanmaya yol açabilir.

Yani sabit bir otoyol sürüşünde GPS hızı gerçeğe çoğu zaman göstergeden daha yakındır, ama her an ve her koşulda değil.

Hangi hıza göre sürmelisiniz?

Hız sınırı gerçek hızınız için geçerlidir. Ancak gerçek hızınızı hiçbir cihaz kusursuz ölçmez. Bu durumda en güvenli ve basit yaklaşım şudur:

• Araç göstergesini esas alın. Gösterge gerçek hızdan düşük gösteremeyeceği için, göstergeye göre sınırın altında kalıyorsanız gerçek hızınız da büyük ihtimalle sınırın altındadır.
• Aradaki farkı bir pay olarak görmeyin. “Gösterge zaten yüksek gösteriyor” diye sınırın üzerine çıkmak, farkın aracınızda ne kadar olduğunu bilmediğiniz için risklidir.
• Lastik değişikliklerinden sonra dikkatli olun. Özellikle daha büyük çaplı lastik taktıysanız gösterge gerçek hızın altında okuyor olabilir.

Hız sabitleyici kullanıyorsanız aynı mantık orada da geçerlidir. Sabitleyici göstergedeki değere göre çalışır; sınıra ayarladığınızda gerçek hızınız büyük ihtimalle birkaç km/s daha düşüktür. Yine de uzun ve dik inişlerde bazı sabitleyiciler hızı tam tutamayabilir, araç ayarlanan hızın üzerine çıkabilir. Sabitleyici açıkken de göstergeye bakmayı bırakmayın.

Hız uyarısı veren uygulamalarda ne olur?

GPS tabanlı uygulamalar, sınırla hızınızı GPS hızına göre karşılaştırır. Göstergeniz birkaç km/s yüksek okuyorsa, uygulamanın “sınıra yaklaşıyorsunuz” uyarısını göstergede sınırı geçmek üzereyken değil, biraz daha düşük bir göstergede duymanız da mümkündür; bu normaldir. Tünelde ya da sinyalin zayıf olduğu yerde ise uygulama hızı ve sınırı gösteremeyebilir; bu durumda göstergeniz ve yoldaki levhalar tek rehberinizdir.

RadarZone hızı GPS ile ölçer ve bu durum kullanım koşullarında da açıkça yazar: gösterilen hız araç göstergesinden ve gerçek hızdan farklı olabilir; GPS sinyali zayıfken hız ve sınır gösterilemeyebilir. Uygulamanın hızı, yolu ve sınırı nasıl belirlediğini navigasyon uygulamasında hız uyarısı nasıl çalışır yazısında anlattık.

Kısa bir kendi kendine test

Aracınızın göstergesinin ne kadar yüksek okuduğunu merak ediyorsanız, güvenli, düz ve trafiğin az olduğu bir yolda sabit hızla giderken göstergeyi GPS tabanlı bir uygulamanın gösterdiği hızla karşılaştırabilirsiniz. Bu karşılaştırmayı sürücü değil yolcu yapmalıdır. Farklı hızlarda birkaç okuma, aracınızın göstergesi hakkında fikir verir; ama sonucu bir “tolerans” olarak kullanmayın. Hız sınırı levhada yazan değerdir.

Sık sorulanlar

Fark 10 km/s’ten fazla, normal mi? Düşük hızlarda birkaç km/s’lik fark olağandır; yüksek hızlarda fark biraz büyüyebilir. Ancak sabit hızda, açık gökyüzü altında göstergeyle GPS arasındaki fark alışılmadık derecede büyükse lastik ölçüsünü ve basıncını kontrol edin. Sorun devam ederse göstergeyi yetkili bir serviste kontrol ettirmek en doğrusudur.

Dijital gösterge daha mı doğru? Hayır, zorunlu olarak değil. Dijital ekran rakamı daha net gösterir, ama değeri aynı sensörlerden ve aynı kurala göre hesaplar. Yani dijital göstergeler de genellikle gerçek hızdan biraz yüksek okur.

Telefondaki hız neden bazen zıplıyor? Sinyal zayıfladığında, özellikle yüksek binaların arasında, köprü altlarında ve tünel girişlerinde konum ve hız bir anlığına sapabilir. İyi tasarlanmış uygulamalar bu tür sıçramaları yumuşatır; yine de kısa sapmalar görülebilir.

Telefonu nereye koymalıyım? Ön cama ya da havalandırma ızgarasına takılan, görüşünüzü kapatmayan bir tutucu en iyisidir. Telefonun gökyüzünü “görmesi” uydu sinyalini iyileştirir; torpido gözünde ya da çantada ölçüm zayıflar.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Yoldaki trafik levhaları ve yürürlükteki mevzuat her zaman esastır. Bir hata fark ederseniz destek@radarzone.net adresine yazın.